Vraag
Wanneer deed je voor het laatst iets voor het eerst? Ik vind het een fascinerend vraag. Ik volgde deze week voor het eerst een les Streetdance/HipHop. Met  4 andere vrouwen die ik gemiddeld 15 jaar jonger schatte dan mezelf reproduceerde ik de vlotte moves van onze (eveneens 15 jaar jongere) juf. Het ging helemaal niet slecht, al valt er nog wel wat te verbeteren aan mijn arm-been coördinatie. Dat ik de volgende dag alleen als een soort Terminator leren schrijven - illustratie Klaartje Berkelmansvan de trap af kon lopen omdat mijn knieën, bilspieren en nog heel veel andere spieren pijn deden mocht de pret niet drukken: ik had geproefd aan iets nieuws en nu wilde ik meer! Nu wilde ik het ook echt leren!

Zo ziet leren eruit
Als ik aan leren denk dan denk ik aan mijn neefje. Hoe hij mij vraagt mijn naam op te schrijven waarna hij met grote ijver en met veel enthousiasme mijn letters in streepjes en cirkels vertaald. Stap voor stap zie ik hem vat krijgen op de letterwereld en zijn verwondering groeien, zie ik hoe hij zich iets eigen maakt wat hem eerst onbekend was. Hoe geweldig is dat wel niet: iets leren kennen waarvan je niet eens het bestaan wist, je wereld letterlijk groter maken.

Leerplezier

Ik kan me niet meer herinneren wat mijn eerste leerplezier was, maar juist de laatste jaren vind ik leren steeds leuker. Soms blijft het bij een eenmalige kennismaking (die proefles Breakdance een paar jaar geleden ging me net iets te snel), soms ontstaat er een nieuwe passie. Juf Joke leerde mij tijdens mijn eerste jaar naailes hoe ik van iets plats iets ruimtelijks kon maken wat dan ook nog draagbaar is. leren naailes - illustratie Klaartje BerkelmansDat je ergens iets weg kunt halen, maar dat je het dan wel ergens anders weer toe moet voegen en dat je daarmee stof kunt modelleren. Mijn eerste kleding maakte ik nog volledig onder haar heldere leiding, maar ondertussen draai ik mijn hand niet meer om voor het maken van een rok of shirt naar eigen ontwerp.

De verwondering van het leren
Het is een wonderlijk moment, dat moment waarop je niet alleen meer na-aapt wat de juf of meester voordoet, maar zelf snapt wat je aan het doen bent. Daar waar mijn neefje de letters steeds meer naar zijn eigen hand zet, begrijp ik opeens de logica van een naai-instructie. De volgende keer voer ik die instructie niet meer letterlijk uit aan de hand van mijn aantekeningen, maar volg ik als vanzelf de juiste stappen. Wat is er veranderd? Het is magie! Iets wat eerst buiten mij zweefde (als een set regels om te volgen) en wat ik alleen maar kon kopiëren (zoals mijn neefje letters namaakt) heeft zich nu ergens in mij vastgeklikt. Binnen in mij is een puzzelstukje op zijn plek gevallen.

Eerst nadoen dan voelen
We leren veel van nadoen, maar uiteindelijk is het dat gevoel van innerlijk begrijpen wat het verschil uitmaakt. Dat moment waarop het klikt. In je hersenen en in je lijf. Oud bakker Marius deed mij voor hoe ik een brooddeeg tot mooie bolletjes kon vormen. Ik kopieerde zijn beweging maar mijn bolletjes zagen er heel anders uit. Op zijn aanwijzingen probeerde ik het anders. Ik kopieerde zijn beweging én voelde tegelijkertijd het deeg onder mijn hand bewegen. leren hartverbinding - illustratie Klaartje BerkelmansIk voelde hoe het meebewoog afhankelijk van de druk die ik gaf. Hoe het deeg direct reageerde op de beweging van mijn arm en hand. Hoe ik aan de ene kant meer druk moest geven met mijn duim terwijl ik tegelijkertijd mijn hele hand een cirkelende beweging liet maken. Ik opende mijn hand en daar lag het, het perfecte bolletje! In mijn lijf had zich een nieuwe connectie gevormd. Een die hoofd met hart en handen verbindt om het perfecte bolletje te maken. Het mooie is: die connectie raak je niet zomaar weer kwijt. Misschien zal ik de komende keer even moeten oefenen, maar de kennis om zo’n mooi bolletje deeg te maken ligt voortaan in mijn lijf opgeslagen, te wachten op het volgende moment.

Leren door experimenterenleren blauwe boom - illustratie Klaartje Berkelmans
Leren gaat niet zonder experimenteren, gaat niet zonder proberen en ‘mislukken’, want dan is het namelijk geen leren meer, maar gewoon iets doen. Eigenlijk zijn mislukkingen een voorwaarde om iets te leren. De lol van het leren is dat je iets eerst niet weet en daarna wel. Als kind ‘leerde’ ik de hoofdsteden van Europa en andere rijtjes, maar dat is niet de manier van leren die ik bedoel. Ik bedoel dat leren waarbij ik me iets afvraag en dat dan ga onderzoeken. Wat als ik de suiker in dat ene recept halveer? Wat als ik die computerinstelling op de hoogste waarde zet? Wat als ik die boom eens teken in plaats van collageer? Wat als ik hem eerst teken, inscan en dan verder collageer? Wat als ik een structuur teken, die uitknip en daar dan een boom van maak? Wat als ik niet de positieve vorm van de boom laat zien, maar de negatieve? Wat als ik eens een blauwe boom maak? Wat als ik helemaal geen boom maak? Etc. etc. etc.

Uitbreidend universum
Sommige bomen belanden in de prullenbak. Sommige baksels ook. Maar al doende leer ik, en dat niet alleen, het experimenteren op zich roept nieuwe vragen en mogelijkheden op. Ik ben iets begonnen wat niet meer te stoppen valt, iets wat zich aan alle kanten uitbreidt. Bij elke stap wordt mijn eigen universum groter, bij elke stap blijkt er meer universum buiten mijn universum te zijn.

Je eigen leraar zijn
Wij leren niet alleen van anderen, van onze ouders, zenmeesters, juffen, leraren, badmeesters, buurvrouwen, neefjes etc. Wij zijn ook onze eigen leraar. Dat gaat niet vanzelf. Het helpt als je de wereld om je heen bevraagt, je nieuwsgierigheid volgt. Het helpt om plezier te hebben in het proces zelf. Het vraagt om openheid en ook om doorzettingsvermogen. Het hoeft niet iets groots te zijn, leren is overal. Het zit in het maken van een mooi rond broodbolletje, in het tekenen van je eigen naam, in die ene flitsende streetdance move.

Mijn neefje weet dat. Hij is nieuwsgierig, tekent heeeeeeeeeeeeeeeel veel letters en vindt dat elke keer weer opnieuw leuk. Laatst meldde hij mij vol trots dat hij nu zijn naam aan elkaar kon schrijven en dat hij zich dat zelf aangeleerd had. Wow!

Tagged with:
 

2 Responses to De lol van leren

  1. marjooke schreef:

    Wat een mooi verhaal.
    Ik wil ook weer meer gaan leren.
    marjo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.